Akcje Intela kupione w dolarach, ETF-y w złotówkach i rachunek emerytalny, na którym nie wszystko da się zrobić tak samo jak na zwykłym koncie maklerskim. Od takiego problemu jednego z widzów zaczyna się kolejny odcinek „Mądrych Inwestycji”. Jeden z komentujących pyta, jak połączyć zagraniczne inwestycje, przewalutowanie i dywersyfikację portfela, pozostając w ramach IKZE.
Marcin Tuszkiewicz wykorzystuje ten przykład do uporządkowania trzech kwestii: wpływu kursów na wynik, kosztów wymiany pieniędzy oraz organizacji rachunków. Pokazuje również, jak sam rozdziela inwestycje między PLN, USD i EUR. Punktem wyjścia jest zrozumienie, z czego wynika wynik inwestycji po przeliczeniu na walutę, w której potrzebujemy pieniędzy.
Ryzyko walutowe: dlaczego wynik w dolarach różni się od wyniku w PLN?
Wartość zagranicznej inwestycji w złotych zależy jednocześnie od ceny aktywa i kursu waluty. Jeżeli amerykańska akcja drożeje, ale dolar słabnie względem PLN, część wzrostu może zniknąć po przeliczeniu. Gdy dolar się umacnia, może natomiast zwiększyć zysk lub ograniczyć stratę widoczną w złotówkach. Analizując rezultat, trzeba więc sprawdzić obie zmiany.
W odcinku Marcin pokazuje ten mechanizm na indeksie S&P 500. W przywołanym porównaniu od początku 2022 roku do października spadek sięgał około 25% w dolarach, lecz po przeliczeniu na PLN wynosił około 8%. Umocnienie dolara złagodziło stratę polskiego inwestora. Z kolei dla 2025 roku zestawia wzrost indeksu o ponad 16% w USD z wynikiem około 2% w PLN. W tym przypadku osłabienie dolara ograniczyło korzyść ze wzrostu akcji.
Marcin przypomina też okres kryzysu finansowego z lat 2008–2009 oraz sytuację z 2022 roku, gdy dolar wyraźnie zyskiwał względem złotego. Tłumaczy w ten sposób, dlaczego zagraniczna waluta bywa dodatkowym buforem dla portfela. Jednocześnie zwraca uwagę na drugą stronę tej decyzji: osoba, która planuje przyszłe wydatki w Polsce, nadal musi oceniać, ile jej oszczędności są warte w złotych.
Zakup za złotówki a ekspozycja na dolara
Jeżeli kupujesz amerykańską akcję z rachunku prowadzonego w PLN, wymiana waluty może odbywać się automatycznie w tle. Nie zmienia to faktu, że cena instrumentu jest wyrażona w dolarach. Jego wartość w złotych będzie reagowała zarówno na zmianę notowania, jak i na USD/PLN. Dlatego w historii transakcji warto oddzielnie sprawdzić cenę zakupu oraz zastosowany kurs wymiany.
Zakup w złotówkach nie usuwa automatycznie wpływu dolara. Podobna zasada dotyczy ETF-ów inwestujących na zagranicznych rynkach. Fundusz dostępny w PLN może zapewniać ekspozycję na amerykańskie aktywa. Kluczowa jest jego konstrukcja, w tym ewentualne zabezpieczenie walutowe. W odcinku pojawia się również uwaga, że zagraniczny fundusz może być notowany na kilku giełdach i w różnych walutach. Wybór waluty zakupu trzeba więc powiązać z posiadanym rachunkiem i kosztami transakcji.
Jak analizować koszty przewalutowania?
Marcin rozróżnia dwie podstawowe formy kosztu wymiany: jawną opłatę oraz marżę ukrytą w kursie, określaną jako spread walutowy. Przy porównywaniu ofert nie wystarczy zatem znaleźć informacji o prowizji. Trzeba również sprawdzić, po jakim kursie instytucja rzeczywiście wymienia pieniądze i ile waluty otrzymamy za wpłaconą kwotę.
Znaczenie ma także liczba wymian. W omawianym przykładzie koszt 0,5% przy zakupie i kolejne 0,5% przy sprzedaży oznaczają łącznie około 1% związany z samym przewalutowaniem. Przy jednej inwestycji utrzymywanej przez lata wygląda to inaczej niż przy częstych zmianach pozycji. Jeśli każda sprzedaż zamienia dolary na złote, a następny zakup ponownie uruchamia wymianę, koszty się powtarzają.
Rachunek walutowy może ograniczyć liczbę przewalutowań, ale sam nie usuwa ryzyka kursowego. Warto sprawdzić możliwość pozostawienia wpływów w USD lub EUR i wykorzystania ich do kolejnych zakupów. Trzeba też uwzględnić koszty przelewów. Marcin zwraca uwagę, że atrakcyjny kurs wymiany nie rozstrzyga jeszcze, ile będzie kosztowało dostarczenie pieniędzy na rachunek inwestycyjny.
IKE i IKZE: przewalutowanie, dywidendy i wybór aktywów
Pytanie widza pokazuje, że przed zakupem zagranicznej inwestycji trzeba poznać zasady konkretnego rachunku emerytalnego. Istotne jest, jak odbywa się przewalutowanie, co dzieje się z pieniędzmi po sprzedaży i w jakiej formie wpływają dywidendy. Dopiero wtedy można ocenić, czy wybrany sposób inwestowania pasuje do częstotliwości planowanych transakcji.
W odcinku osobno omówiono podatek od zagranicznych dywidend. Marcin wskazuje, że preferencja podatkowa polskiego rachunku emerytalnego nie oznacza automatycznie usunięcia podatku pobieranego w kraju emitenta. Na przykładzie spółek amerykańskich wyjaśnia znaczenie formularza W-8BEN i zastosowania stawki 15% zamiast 30%. Pokazuje też różnicę między rozliczeniem takiej dywidendy na zwykłym rachunku a inwestowaniem przez IKE lub IKZE.
Pojawiają się również fundusze akumulujące, które reinwestują dochody wewnątrz funduszu zamiast wypłacać je inwestorowi. To upraszcza reinwestowanie, lecz nie oznacza, że cała struktura staje się wolna od podatków. Przy wyborze warto zatem analizować łącznie sposób wypłaty dochodu, przewalutowanie i rodzaj rachunku. Sam Marcin opisuje model, w którym na IKE i IKZE utrzymuje przede wszystkim polskie aktywa, a do inwestycji zagranicznych wykorzystuje osobne rachunki walutowe.
ETF z zabezpieczeniem walutowym: co zmienia PLN-hedged?
Jednym z omawianych rozwiązań są ETF-y zabezpieczające ryzyko walutowe względem złotego, oznaczane jako PLN-hedged. Marcin przywołuje fundusze BETA ETF na amerykańskie indeksy S&P 500 i Nasdaq-100. Wyjaśnia, że zabezpieczenie wykorzystuje transakcje terminowe na walutach, aby ograniczać wpływ zmian kursu na wynik inwestora. Przed zakupem trzeba więc sprawdzić, czy takie zabezpieczenie jest elementem danego produktu.
Rozwiązanie ma konsekwencje w obie strony. Gdy dolar słabnie, ograniczenie jego wpływu może pomagać. Gdy się umacnia, inwestor rezygnuje z korzyści, którą mogłaby dać niezabezpieczona ekspozycja. Marcin omawia również znaczenie różnicy stóp procentowych w Polsce i USA dla ekonomicznego efektu zabezpieczenia. Nie należy więc zakładać, że fundusz zabezpieczony zawsze będzie korzystniejszy od niezabezpieczonego.
Zabezpieczenie walutowe ogranicza wpływ kursu, ale nie chroni przed spadkiem samej inwestycji. W odcinku pojawia się także możliwość podziału kapitału między rozwiązania zabezpieczone i niezabezpieczone. Taki wybór pozwala świadomie określić zakres ryzyka walutowego, zamiast traktować go jako przypadkowy skutek zakupu.
Jak Marcin organizuje inwestowanie w PLN, USD i EUR?
Marcin opisuje rachunki w dolarach i euro jako miejsca do utrzymywania zagranicznej części oszczędności. Dywidendy otrzymywane w USD pozostawia w tej walucie i reinwestuje. Dzięki temu nie zamienia pieniędzy na złote po każdej wypłacie i nie kupuje dolarów ponownie przy następnej transakcji. Wskazuje też, że korzysta z różnych instytucji, dobierając rachunki do warunków konkretnej usługi.
Przy wymianie walut bierze pod uwagę kurs i robi to w częściach. W materiale przywołuje okolice 3,60–3,70 zł jako poziomy, przy których kupował dolary, oraz okolice 3,90 zł w kontekście rozważania wymiany części nadwyżki. To przykłady jego decyzji i oceny sytuacji podczas nagrania, a nie uniwersalne progi zakupu i sprzedaży. Ważniejsza jest przedstawiona zasada: waluta ma służyć organizacji inwestycji, a jej nieustanne przerzucanie między rachunkami może generować dodatkowe koszty.
Błędy początkujących: czy sprzedawać akcje kupione za złotówki?
Wracając do sytuacji widza, Marcin przestrzega przed sprzedażą wyłącznie dlatego, że akcje kupiono za złotówki. Koszt wymiany przy zakupie został już poniesiony. Sprzedaż i ponowny zakup mogą dołożyć kolejne opłaty, zamiast rozwiązać problem. Sprzedaż nie cofnie kosztu wymiany, który już poniosłeś. Dlatego ewentualną zmianę sposobu inwestowania warto oceniać przez przyszłe korzyści i koszty.
Podobnie należy rozdzielić decyzję o wyborze sektora od decyzji o rachunku i walucie. Rotacja kapitału między branżami dotyczy tego, w co chcemy inwestować. Organizacja rachunku dotyczy sposobu przeprowadzenia tej inwestycji. Zmiana sektora nie musi więc oznaczać konieczności każdorazowej wymiany pieniędzy na złote i ponownego kupowania waluty obcej.
Jak uporządkować inwestowanie krok po kroku?
Praktyczny proces zaczyna się od sprawdzenia, co posiadasz i jak kurs wpływa na wycenę. Następnie przeczytaj zasady przewalutowania oraz obsługi dywidend u swojego brokera. Na końcu zdecyduj, czy chcesz utrzymywać ekspozycję walutową, czy ograniczać ją przez odpowiedni produkt. Oddziel koszt wymiany od ryzyka kursowego – każde z nich wymaga innego rozwiązania.
Wybór aktywa i wybór sposobu jego zakupu to dwie osobne decyzje. Ich świadome połączenie pozwala zrozumieć, skąd bierze się wynik portfela i co warto zmienić przed kolejną transakcją.
